Tỉnh Dòng La San Việt Nam

MỘT THOÁNG NHÌN LẠI
TRƯỜNG LA SAN TABERD 150 NĂM
PHẦN NĂM – XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU
(1920 - 1940)

Có thể nói thập niên 1920 và thập niên 1930 là hai thập niên của trường Taberd được ví như khúc sông chảy êm đềm. Những thập niên này là giai đoạn của sự mở mang và xây dựng để cải thiện và hoàn thiện cơ sở trường Taberd để kịp theo đà tăng trưởng của sĩ số học sinh và những thay đổi của xã hội đương thời. Việc phát triển vừa về cơ sở vật chất vừa về cơ cấu tổ chức của trường để đáp ứng nhu cầu tăng sĩ số học sinh tạo nên sự mở mang về không gian cho khuôn viên và cho vị thế của Trường Taberd về mặt giáo dục tại Sài Gòn thời bấy giờ.

1. Những Sự Kiện Kỷ Niệm và Tri Ân

Dựng tượng bán thân của Sư Huynh Ivarch Louis và Sư Huynh Néopole de Jesus

Ngày 16-05-1921, trường đặt hai tượng bán thân của 2 Sư Huynh là Sư Huynh Ivarch Louis và Sư Huynh Néopole de Jesus, trong buổi lễ này có rất đông Cựu học sinh đã đáp lời mời gọi của Ban khánh tiết đến tham dự để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các thầy cũ của họ.

Sân Danh Dự Taberd năm 1921

Tượng của hai Sư Huynh nay vẫn còn được lưu giữ tại cộng đoàn La San Taberd

Kỷ niệm 50 năm thành lập – gắn hai bảng kỷ niệm ở dãy nhà trung tâm

Ngày 08-06-1924, trường Taberd mừng kỷ niệm 50 năm thành lập, nhiều trò chơi được tổ chức trong dịp này đã khởi sự chiều hôm trước tại sân Jardin de la ville (tức là Tao Đàn), trong đó có trận cầu giữa hai đội của các cựu học sinh Taberd.

Ngày hôm sau, 09-06-2024, một thánh lễ được cử hành long trọng tại nhà nguyện trường Taberd. Sau thánh lễ, cha Tổng Đại Diện đã làm phép và khánh thành 2 bảng kỷ niệm bằng đá cẩm thạch được khảm vào 2 bên tường ngay cửa vào của dãy nhà trung tâm.

Trên một bảng bằng cẩm thạch khắc tên các cựu học sinh Taberd đã hy sinh trong chiến tranh thế giới lần thứ nhất:

Joseph d’Aidigier	de Saint Michel Dunezart	Jean Isnard
Henri Bézart	Jean Eudel	Bernard Laval
R.P. Boxberger	Camille Trần Bá Ky	Ly Thành Nguyên
Léon Combes	Louis Gilon	J-B-Monlauš
Sh Divitien	Anh em nhà Guillerault	Pierre Tran Ba Ho
Đại úy Đỗ hữu Vị	Thomas Huỳnh Quang Tiên	René Vigerie

Trên bảng bên kia khắc danh tánh 4 Hiệu trưởng trường Taberd đã qua đời.

Linh mục Provost 1886	Sư Huynh Amet 1904
Giám mục Mossard 1920	Sư Huynh Ivarch Louis 1919

2/ Hoạt Động Học Tập
Học sinh Taberd ngày 01-10-1924

Thành phần	Ban Việt	Ban Pháp	Tổng số	Trường Tân Định
Ghi danh	685	346	1031	189
Hiện diện	682	340	1002	179
Nội trú	466	54	520	...
Bán trú	70	75	145	189
Công giáo	257	289	546	175
Không C. Giáo	428	57	485	14
Pháp	6	109	115	...
Việt Nam	646	19	665	183
Ấn	3	69	72	...
Pháp lai	15	135	150	...
Tàu	14	13	27	6
Các sắc tộc khác	1	1	2	...
Chịu phép Thánh tẩy	...	...	...	3

Ngày 02 tháng Ba năm 1925, trường xây dựng thêm một tháp nước giúp điều hòa lưu lượng nước đến các khối nhà cũng như đến các phòng ở tầng ba. Và cho xây mới khu nhà vệ sinh của trường với hệ thống hầm cầu tự hủy, hợp với chuẩn vệ sinh tiên tiến đương thời (vào thập niên 30 của thế kỷ XX).

Năm 1926, Sư Huynh Divy-Joseph được bổ nhiệm làm Giám Tỉnh. Trong chức vụ Giám Tỉnh (1926), là người đứng đầu Tỉnh Dòng, Sư Huynh bắt tay vào việc tiếp nối công cuộc mở rộng nền giáo dục La San ra các vùng miền khác trên Việt Nam và bán đảo Đông Dương. Dưới hướng dẫn và đốc thúc của Sư Huynh, Tỉnh Dòng tiếp tục công cuộc tại trường Gagelin Kim Châu tại Bình Định (từ 1921), trường St Louis de Gonzague tại Phát Diệm (28-08-1932). Ngài cho dọn rừng chồi trên một ngọn đồi nhìn xuống Xóm Bóng Nha Trang và như một phép mầu, làm mọc lên một “lãnh địa Gioan La San” – Khu nhà Huấn luyện Đồi La San tuyệt vời (22-03-1933), nơi có Chuẩn viện, Tập viện, Học viện và luôn cả khu an dưỡng dành cho các Sư Huynh cao niên.

Những năm của thập niên 1930 trường Taberd ngày càng được tổ chức quy mô và các hoạt động giáo dục của trường tiếp tục phát triển về chất lượng, số lượng cũng như cơ cấu tổ chức điều hành trường.

Mở thêm ban Trung Học với hai cấp: đệ nhất cấp và đệ nhị cấp (1938)

Năm 1938, trường Taberd đạt tới sĩ số 986 học sinh. Ngoài ban tiểu học, trường Taberd mở thêm ban trung học với hai cấp: đệ nhất cấp (Secondaire du 1er cycle) và đệ nhị cấp (Secondaire du 2nd cycle). Với việc sĩ số học sinh gia tăng, phòng ốc lại trở nên chật chội. Ngôi nhà có sân rộng sát sân chơi của trường được Taberd mua đứt¹ và biến thành các phòng học cho các lớp sixième (đệ thất hay lớp 6) lớp cinquième (đệ lục hay lớp 7) và quatrième² (đệ ngũ hay lớp 8).

Lãnh vực hoạt động mới này phát triển tốt và những học sinh từ những tầng lớp dân chúng khác nhau đến học đông đúc đến nỗi phải xây thêm một tòa nhà lớn có 2 lầu với hành lang rộng thênh thang. Trường nhận 344 học sinh, trong đó có 252 nội trú, 54 bán trú và 38 học sinh ngoại trú. Những đứa trẻ, người bản xứ, người Hoa, người Pháp và con lai đều chăm học để chuẩn bị các kỳ thi lấy bằng Tiểu học (Certificat d’Etudes), bằng trung học cấp 2 (Brevet), dự kỳ thi tuyển vào các trường Cao Đẳng (Écoles Supérieures) của nhà nước. Những quan chức Pháp và các vị Toàn Quyền, sau khi đã đến thăm trường và thử sức các học sinh ở các lớp, đều tuyên dương công trạng của các giáo viên.³