Tỉnh Dòng La San Việt Nam

MỘT THOÁNG NHÌN LẠI
TRƯỜNG LA SAN TABERD 150 NĂM
PHẦN BẢY: TABERD PHÁT TRIỂN HOÀN HẢO
(1950 – 1960)

Tình hình xã hội tại Sài Gòn những năm đầu thập niên 1950 rất là xáo trộn, những phong trào yêu nước nổi dậy, nhà cầm quyền suy yếu dần, các cuộc biểu tình diễn ra liên tục và cảnh sát giải tán đám đông nên diễn ra những cảnh náo loạn làm xáo động cả Sài Gòn. Sinh viên cũng bãi khóa, tất cả các trường học tại Sài Gòn đều ít nhiều bị ảnh hưởng ít nhiều của các cuộc bãi khóa trong thời điểm này. Trường Pétrus Ký và Gia Long đều phải đóng cửa.

Tại trường Taberd, các Sư Huynh luôn luôn coi trọng việc học, nên đã đưa ra nhiều biện pháp kỷ luật mạnh tay đối với các học sinh được đưa ra áp dụng để vãn hồi trật tự và động cơ học tập của học sinh. Điều này khiến có những dư luận bất lợi cho trường và một số phụ huynh cũng như chính quyền can thiệp và yêu cầu xem xét lại.

Một sự cố xảy đến giữa lúc các biến động chính trị và bãi khóa của sinh viên - học sinh lên cao độ, là sự “ra đi” đột ngột (có lẽ do đột quỵ) của Sư Huynh Xavier Minh, một giáo sư “cự phách” của Taberd (14/01/1950). Sự ra đi của Sư Huynh Xavier Minh, là một mất mát to lớn cho nhà trường. Rất nhiều học sinh, cựu học sinh, phụ huynh có cảm tình đến đưa tiễn Sư Huynh đến nơi an nghỉ cuối cùng (Đất Thánh Chí Hòa). Nó cũng là cơ hội để các nhóm học sinh tân – cựu tham gia chính trị kết nối.

Cơ sở vật chất
Trường Taberd tiếp tục sửa chữa cơ sở vật chất để đáp ứn các nhu cầu học tập của các em học sinh. Nhà Nguyện được đại tu vào dịp nghỉ lễ Phục Sinh (trong thời gian chừng 4 tuần), các hạng mục sửa chữa gồm: Dỡ mái ngói và khung nhà xuống, củng cố cột và vách đã có trước bằng những đà bê tông cốt sắt, đóng mới trần nhà, sửa cung thánh, đặt hệ thống chiếu sáng không trực tiếp.

Ban Điều Hành của Trường và hoạt động Học tập của học sinh

Dầu những biến động xã hội làm ảnh hưởng cách chung đến hoạt động giáo dục tại Sài Gòn; tuy nhiên, trường Taberd cố gắng giữ cho việc tổ chức học tập cho học sinh theo đúng chương trình giáo dục.

Ngày 31/12/1950, thống kê về học sinh trường Taberd như sau:

Tổng số học sinh: 1.569
Nội trú: 175
Bán trú: 103
Ngoại trú: 1 291

Buổi phát thưởng tại nhà chơi có mái che có rất đông người đến tham dự. Việc tuyên bố kết quả học tập của các lớp, được xen kẻ bởi những tiết mục văn nghệ được chuẩn bị tốt đã làm cho buổi lễ phát thưởng rất trang trọng mà vui nhộn.

Ngày 27/5/1950, để tưởng thưởng cho các học sinh nội trú về hạnh kiểm tốt trong năm học, Sư Huynh Mathias - Phó hiệu trưởng đã tổ chức một cuộc du ngoạn dã ngoại đặc biệt tại Vũng Tàu, nhiều học sinh đã ghi nhận nhiều kỷ niệm sâu sắc về cuộc ngao du sơn thủy này.

Niên khóa 1951-1952, sĩ số đạt đến con số 1.700 học sinh. Trong niên học này, lớp 4ème Année P.S của hệ thống cao đẳng tiểu học được bãi bỏ. Chương trình và thời dụng biểu của các ban trung học, ban tiểu học Pháp và tiểu học Việt không thay đổi.

Kết quả các kỳ thi cũng khá tốt:
Đậu văn bằng C.E.P.C.: 78/80
Đậu văn bằng B.E.P.C.: 22/33
Đậu văn bằng B.E.: 3/22
Đậu văn bằng D.E.P.S.: 18/22
Đậu văn bằng Bac 1: 17/27
Đậu văn bằng Bac 2: 5/11

Qua các cuộc tranh tài các môn thể thao trường Taberd được xếp hàng đầu các trường tại Nam Việt Nam. Có 4 học sinh trường Taberd được chọn đi du học ở Pháp.

Trong những năm học tiếp theo học sinh tăng lên đáng kể về số lượng…

Các Sư Huynh Người Việt Làm Hiệu Trưởng – Những Giáo Viên Giáo Dân Vào Giảng Dạy Trong Trường

Tháng 8/1950, Hiệu trưởng của trường là Sư Huynh Venant-Léon vì lý do sức khỏe đã trở về Pháp (Thonon-Savoie). Sư Huynh Cyprien-Gẫm Trần Văn Thiên điều hành cộng đoàn các Sư Huynh và nắm quyền điều khiển trường Taberd.

Thời điểm này, trường Taberd có 45 Sư Huynh, trong đó 42 Sư Huynh hoạt động dạy học tại trường Taberd và 3 Sư Huynh được gửi đi du học bên Pháp (Lille và Paris).

Các giáo viên giáo dân gồm 3 thầy đang phụ trách lớp 7ème (lớp Nhất), 12ème (mẫu giáo lá).

Năm học 1954-1955, Ban điều hành Taberd có sự thay đổi. Sư Huynh Giám tỉnh bổ nhiệm Sư Huynh Aloysius Minh làm Hiệu trưởng trường Taberd và các chức danh khác được bổ nhiệm như sau:

SH. Fernand-Paul : Phó Hiệu trưởng kiêm giám học trung học đệ nhị cấp (cấp III)
SH. Wilfrid : Giám học Ban Trung học đệ nhất cấp (cấp II)
SH. Romuald-Paul : Giám học Tiểu học Pháp.
SH. Mathieu Thiên : Giám học Tiểu học Việt.
SH. Athanase Hòa : Ban “thương mại” (section commerciale)

Dù có những biến cố quân sự và chính trị trên phần đất Nam Việt Nam, trường Taberd vẫn bình tĩnh tiếp tục công tác giáo dục của mình và khi tình hình trở lại bình yên, dân “Ta-bê-ri-en” ngoài việc cùng nhau gnah đua học hành để có khả năng sau này giúp đời, họ cũng cùng nhau vận động và đi cứu trợ những đồng bào bị ảnh hưởng chiến cuộc, tùy hoàn cảnh, thầy trò trường Taberd đã giúp cho những ai cần các thứ quần áo, thuốc men, tiền bạc hay dùng các vật liệu để sửa chữa hoặc dựng lại những căn nhà đổ nát do chiến tranh.

Mở Ban Trung học Việt ngữ (1955-1956)

Năm học mới 1955-1956, trường Taberd mở lớp đệ thất - Ban trung học Việt ngữ để đáp ứng cho sự phát triển nhanh chóng của nền giáo dục Việt Nam, và môn tiếng Việt được đưa vào chương trình tiểu học Pháp. Nhà trường cũng đã cho phát hành sách “Toán học lớp đệ thất”.

Các đoàn thể Taberd đã cho ra đời 02 tạp chí : “Nghĩa Sĩ” của Hội Chúa Giêsu Hài Đồng và “Tre Xanh” của đoàn Thanh sinh công (JEC).

Kỳ thi cuối năm học 1955-1956, học sinh trường Taberd đạt được những kết quả đáng vui mừng.

BEPC : 57 thí sinh kỳ nhất và 20 thí sinh kỳ hai (thg 09) được chấm đậu.
DEPS : 06 thí sinh đậu
Bac I :15 thí sinh đậu
Bac II Math : 8 đậu và 3 admissibles

Về thương mại, ngoài văn bằng về sténographie (tốc ký) và métagraphie (?) còn có thêm 02 diplômes dactylographie (đánh máy) của phòng thương mại Sài Gòn cấp, 03 bằng thủ thư (teneur de livres) và 3 bằng aide-comptables.

Trong năm này, các ấn bản sách học môn toán và vật lý, cũng như ấn bản sách giáo lý bằng tiếng Việt được Taberd xuất bản với công sức biên soạn của các Sư Huynh Aymard, Sư Huynh Aloysius và Sư Huynh Adrien…

Các Sư Huynh Hiệu trưởng trường Taberd từ 1951 - 1960

Xây dựng và mở mang trường Taberd

Năm học 1957-1958, Giám Tỉnh bổ nhiệm Sư Huynh Bernard-Bường Lê Văn Tâm là Hiệu trưởng điều hành trường Taberd. Dưới sự điều hành của Sư Huynh Hiệu trưởng Bernard-Bường Lê Văn Tâm, trường Taberd tiếp tục phát triển về số lượng và về cơ sở vật chất, bên cạnh đó cũng quan tâm đến việc phục vụ miễn phí cho các học sinh tại trường La San Nghĩa Thục¹ đã được Tỉnh Dòng thành lập trường chi nhánh của Taberd từ năm 1956.

Trong năm học 1958-1959, Sư Huynh Hiệu trưởng và Ban điều hành trường Taberd cũng đã vận động các ân nhân xa gần và các tổ chức xã hội và Giáo hội Công giáo để lập kế hoạch xây dựng các tòa nhà mới để đáp ứng phòng ốc và các phòng chức năng cho hoạt động học tập và sinh hoạt học đường của số lượng học sinh trường Taberd ngày càng tăng số. Hai tòa nhà được xây dựng theo kiến trúc hiện đại được xây dựng và được khánh thành vào ngày 13/11/1959. Viên gạch khắc ngày khánh thành được gắn ở nền sảnh đường tòa nhà Ban Tiểu Học (nay là sảnh đường tòa nhà A của trường Trần Đại Nghĩa).

Khánh thành tòa nhà mới La San Nghĩa thục (Hiền Vương)

Sư Huynh Hiệu trưởng cũng quan tâm đáp ứng các nhu cầu về cơ sở vật chất của trường La San Nghĩa Thục, nên trong thời gian này, cũng đồng thời đầu tư xây dựng toà nhà mới cho trường La San Nghĩa Thục. Ngày 07-3-1959, khánh thành tòa nhà mới của trường La San Nghĩa thục.

Danh sách các ân nhân của trường Taberd trong năm học 1958-1959

Hoạt Động Của Các Hội Đoàn Tại Trường Taberd

Đã từ những năm thập niên 1890, trường Taberd đã chú ý đền việc thành lập các hội đoàn trong trường học, để như một phương thế giáo dục các học sinh hướng đến các hoạt động công ích và phục vụ con người và phụng sự xã hội. Đến thập niên 1950, các hội đoàn trong trường Taberd rất tích cực trong các hoạt động công ích và mang lại nhiều lợi ích cho xã hội và người dân. Các thành viên tham gia các hội đoàn cảm nhận được sự đóng góp nhỏ nhoi của mình như “năm chiếc bánh” của em bé trong Phúc Âm được Chúa Giêsu hóa ra nhiều để nuôi đám đông dân chúng.

Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Taberd được thành lập sớm nhất (14/10/1896). Đến những năm thập niên 1930, Hiệp Hội Thánh Mẫu đã được thành lập và hoạt động, phần đông là các học sinh nội trú; vào thời điểm này có thêm các đệ tử La San tham gia; và cho đến năm 1961, có thểm Đoàn Thánh Mẫu Sinh Viên. Hùng Tâm và Nghĩa sĩ Chúa Hài Đồng là đoàn thể dành cho học sinh cấp tiểu học; Đoàn Hùng Tâm, với đường hướng giáo dục theo châm ngôn: “Với Hùng Tâm không gì khó - À cœur vaillant rien d’impossible - Jacques Coeur” đã khích lệ các học sinh tiểu học tham gia, được rèn luyện tinh thần đồng đội và hướng thiện qua việc tập luyện kỹ năng, sinh hoạt, cắm trại, tham gia cứu trợ, v.v. giúp các em cải tiến bản thân hầu hữu ích trong gia đình, chốn học đường và trong lòng xã hội.

Khác với các Đoàn Hùng Tâm, Đoàn Nghĩa sĩ là của riêng trường Taberd hoặc của dòng La San thành lập, thì Hướng Đạo Sinh - Taberd còn là thành viên của đại gia đình Hướng Đạo Việt Nam gồm rất nhiều Đạo, Liên Đoàn trải rộng khắp miền Nam. Hướng Đạo Sinh Taberd đầu tiên chọn tên là Đạo Thủ Đô. Hướng Đạo giáo dục thanh thiếu niên không phải bằng học vấn mà bằng trò chơi, chơi mà học. Qua các trò chơi, hướng đạo sinh học được những bài học thực tế trong cuộc đời, luyện tập khả năng ứng xử với những vui buồn, thành bại, thắng thua… để cố gắng sống một cuộc sống hữu ích theo châm ngôn của từng ngành và từng đạo. Liên đoàn La San Taberd có các bầy Sói, các Thiếu đoàn (dành cho các em từ 12 đến 16 tuổi) và các Toán kha sinh (dành cho các em từ 16 đến 18 tuổi).²

Các bầy Sói của phong trào Hướng đạo Taberd

Hiệp Hội Thánh Vincent de Paul được thành lập vào khoảng những năm 1940 nhằm tổ chức và dạy cho học sinh Taberd biết phục vụ bác ái dành người nghèo khó và thiếu thốn qua việc giúp đỡ các bện nhân, tham gia các đợt từ thiện phân phát quần áo, thực phẩm và cung cấp học bổng.

Năm 1947, các Sư Huynh thành lập Ban Y Tế Taberd – Comité Médicale de l’Instution Taberd (viết tắt là COMITA) để kêu gọi các thiện nguyện viên giúp đỡ đồng bào nghèo qua việc khám bệnh và phát thuốc miễn phí tại các khu dân cư nghèo, hoặc đến các vùng xa, những nơi mà người dân trải qua thiên tại, hoặc chiến tranh. Thành viên COMITA là các cựu học sinh Taberd hoạt động và làm việc trong ngành y khoa. Ban Y Tế Taberd – COMITA hoạt động rất tích cực và hữu hiệu trong những thập niên 1950, 1960 và đầu 1970 cho đến khi trường Taberd được nhà nước quốc hữu hóa và ngưng hoạt động.

Trước sự thúc đẩy của Sư Huynh Tổng phụ quyền Zacharias và sau những cuộc vận động của Sư Huynh Giám Tỉnh – Kiêm Hiệu trưởng Taberd, Hội Phụ Huynh Học Sinh Trường Taberd đã được thành lập (viết tắt là APEITA). Hội được phê chuẩn hoạt động của ông Thống đốc Nam Việt Nam với giấy phép số 957, H.C.S.V., ngày 12/05/1954. Buổi họp đầu tiên diễn ra tại Taberd nhằm ngày Chúa nhật 05/12/1954.

CÁC SỰ KIỆN…

Bổ nhiệm Giám Tỉnh người Việt

Sư Huynh Tổng Phụ Quyền Zacharas đến thăm Việt Nam và Đông Dương và nghỉ chân tại Taberd. Trong kỳ tĩnh tâm năm năm 1951, Sư Huynh Tổng Phụ Quyền bổ nhiệm Sư Huynh Cyrien Gẫm Trần Văn Thiên (đang là Hiêu trưởng Taberd) làm Giám Tỉnh – Đây là Sư Huynh người Việt Nam đầu tiên giữ chức vụ Giám Tỉnh để điều hành Tỉnh Dòng Đông Dương.

Mừng Tam Bách Chu Niên sinh nhật Thánh Gioan La San (1651 – 1951)

Từ ngày 15-18 tháng 11 năm 1951, trường Taberd tổ chức lễ mừng Tam Bách Chu Niên sinh nhật Thánh Gioan La San – Đấng Sáng Lập Dòng Anh Em Trường Kitô Giáo cách long trọng. Sự kiện được ghi lại trong tờ Liên Lạc tháng 12/1951 như sau:

“Không nghi ngờ gì nữa là biên niên sử của Taberd bị áp đảo bởi biến cố “event” tam bách chu niên. Cả Sài Gòn sau khi tham dự lễ, vẫn nhắc đến nó hoài. Các Sư Huynh không đoạt được sự thành công cách dễ dàng đâu. Trước ngày diễn hành xe hoa, có những lần các Sư Huynh thức đến 02g00 sáng, hay có khi suốt cả đêm.³ Họ thay nhau đứng lớp để giờ học của học sinh không đứt quãng cũng như công trình thực hiện được hoàn chỉnh, tuyệt mỹ hơn … Các học sinh cũng vậy, các em luôn trong tư thế sẵn sàng, không nề hà giờ giấc hay sự nặng nhọc của các công tác cũng như không trông mong vào bất cứ phần thưởng nào ngoài sự vui thích vì thấy công việc của mình góp phần đắc lực cho sự thành công chung.”

Thế nên gọi sự thành công nầy – có thể nói như thế – là một sự chiến thắng lẫy lừng của tinh thần hy sinh và đoàn kết.

Tôi muốn khơi dậy những điểm sáng chói của những ngày huy hoàng này như:

- Làm sáng rực lên các dãy nhà với 30 ngọn đèn pha và 2.000 bóng đèn điện.

- Triển lãm về các hoạt động của Dòng La San tại Việt Nam và hơn 80 nước trên thế giới một công trình tế nhị và đầy tính nghệ thuật.

- Cuộc rước kiệu thánh tích cha Gioan La San với 3 000 ngọn đuốc cầm tay đi ngoằn ngoèo trong khuôn viên rộng lớn của ngôi trường cổ kính rực sáng lên cho hội hoa đăng.

- Một lễ kỷ niệm vĩ đại.

… … …

Thành lập cộng đoàn các Sư Huynh Tân Định

Trường nhánh Saint-Louis de Gonzague ở Tân Định (sau đổi thành trường La San Đức Minh), kể từ khi thành lập trường (17/09/1923), các Sư Huynh phục vụ tại ngôi trường này đều trực thuộc cộng đoàn các Sư Huynh trường Taberd với tất cả những quyền lợi của một Sư Huynh trong cộng đoàn. Vào ngày 20/08/1951, Nhà Dòng quyết định thành lập một cộng đoàn mới độc lập, 05 Sư Huynh phục vụ giáo dục tại trường định cư và hoạt động độc lập tại trường. Các thành viên cộng đoàn là Sư Huynh Jourdain, Sư Huynh Aimé, Sư Huynh Hubert, Sư Huynh Alexis và Sư Huynh Charles…

Trường Saint Louis de Gonzague Tân Định – đổi thành La San Đức Minh ngày 03/9/1952

Địa phận Sài Gòn trao nhượng toàn bộ cơ sở trường Taberd cho Dòng La San

Ngày 01/03/1954, Đức cha Cassaigne - đại diện tông tòa của Địa phận Sài Gòn và là thủ lãnh của hội Truyền giáo Hải ngoại Paris đã ký kết một khế ước với Sư Huynh Cyprien Gẫm Trần Văn Thiên - Giám tỉnh La San Việt Nam, trao nhượng toàn bộ cơ sở trường Taberd cho Dòng La San.⁴ Khế ước được viết thành ba nguyên bản giao cho (i) Văn phòng của Sư Huynh Giám tỉnh (văn khố Tỉnh Dòng Sài Gòn), (ii) lưu tại văn khố của Toà Giám mục Sài Gòn và (iii) gửi về lưu tại văn khố của Trung ương Dòng La San ở Roma.

Tổ chức mừng kính trọng thể thánh Gioan La San

Ngày lễ 15/05/1954 đã được mừng kính cách long trọng khác thường. 16 trường Công giáo trong địa phận Sài Gòn đã họp liên kết với Taberd cầu nguyện cho nhiều người dấn thân ơn gọi trong việc giáo dục Ki-tô giới trẻ.

Tổ chức ngày quốc tế những trẻ em vì hoà bình

Ngày 23/05/1954. Ngày quốc tế những trẻ em vì hoà bình được tổ chức theo những chỉ thị của đức giáo hoàng Piô XII. Việc được giao cho phái đoàn Taberd thực hiện là công tác gìn giữ trật tự cho buổi họp mặt của giới trẻ Sàii Gòn để tham dự thánh lễ và buổi chầu Thánh Thể.

Ba ngày từ 5-7 tháng 6 năm 1954, trường Taberd Hội chợ nhằm gây quỹ, bầu khí hội chợ làm cho lòng người tràn hân hoan và ban tổ chức thu được một số tiền à $60.000 cho quỹ của Tỉnh Dòng.

Trường Taberd mở cửa đón tiếp người dân di cư

Ngày 20 tháng 7 năm 1954, Hiệp định Geneva ký kết, đất nước Việt Nam chia đôi hai miền Nam – Bắc. Trước biến cố lịch sử ấy, làn sóng người dân Việt "di cư" từ Bắc vào Nam đánh động lương tâm thế giới. Những biến cố đau buồn cho Việt Nam trong giai đoạn này, cũng đem nhiều nỗi cay đắng cho cả Tỉnh Dòng La San Việt Nam. Việc chia đôi đất nước đã buộc các Sư Huynh đang phục vụ tại hai trường Puginier Hà Nội và Thánh Giuse Hải Phòng cùng các trường tiểu học và cơ sở miễn phí khác tại miền Bắc phải đóng cửa trường và di tản.⁵ Gia đình các Sư Huynh ở miền Bắc cũng gặp không ít những khó khăn và ly tán. Cùng với Nhà Dòng, trường Taberd đã chia sẻ cùng với đồng bào và dân tộc của mình qua các hoạt động phục vụ…

Trong thời điểm này, trường Taberd mở cửa đón tiếp khoảng 200 chủng sinh của địa phận Bùi Chu trong thời gian chừng một tháng. Và trong thời gian ấy, trường tiếp tục mở rộng cửa đón tiếp hơn 1.200 gia đình người dân di cư từ Bắc vào, các hội đoàn Taberd tích cực phục vụ người dân trong thời gian họ sẽ được chính phủ Đệ nhất Cộng hòa tại miền Nam tổ chức đưa đến các vùng đất mới để định cư.

Đêm Giáng Sinh năm 1954, trường Taberd tổ chức canh thức và thánh lễ mừng Con Thiên Chúa ra đời với hơn 1.500 học sinh tham dự. Hội Nghĩa sĩ Chúa Hài Đồng của trường phụ trách phần thể hiện những bài thánh ca Giáng Sinh bằng tiếng Việt với phong cách rất sốt sắng và điệu nghệ. Dịp này cũng là lễ kỷ niệm năm mươi năm ngày sáng lập phong trào Nghĩa sĩ Chúa Hài Đồng.

Đạn lạc gây tử thương

Ngày 31/5/1955, đó là một đêm vào ngày Chúa nhật Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, khoảng 12g20 đêm, một quả đạn đã rơi lạc vào nhà ngủ của học sinh nội trú Taberd, một tiếng nổ kinh hồn vang lên từ nhà ngủ khiến cho 2 học sinh bị chết,⁶ một học sinh bị thương nặng và 10 học sinh khác cũng bị thương…

Biến cố làm cho niên khóa 1954-1955 kết thúc trong màu ảm đạm và buồn.

Đón tiếp Đức cha Tân Đại diện Tông tòa Địa phận Sài Gòn

Ngày 23/12/1955, thầy trò trường Taberd đón tiếp long trọng Đức cha Simon-Hòa Nguyễn văn Hiền, tân Đại diện Tông tòa của Địa phận Sài Gòn.

Hồng y Đặc sứ Tòa Thánh thăm viếng Taberd

Ngày 17/02/1959, Đức Hồng y Agagianian - Đặc sứ Tòa Thánh đã đến viếng Taberd. Trường Taberd tổ chức cho học sinh đón Đức Hồng y cách long trọng thể. Các Sư Huynh trong tu phục, các giáo sư và học sinh đồng phục chỉnh tề, xếp hàng theo khối lớp, theo từng đoàn thể thanh thiếu niên, có cờ xí tung bay phất phơ trong gió chào đón Đức Hồng y. Cùng đi với Đức Hồng y có Đức cha Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền – Giám mục Giáo phận Sài Gòn. Trong lời giới thiệu của mình về Dòng Các Sư Huynh La San, Đức cha Simon giới thiệu về các Sư Huynh như sau: “Quý Sư Huynh đã đồng tâm tận lực cộng tác trong từ tốn, trong cảnh âm thầm, trong chí nhẫn nại hy sinh cho sự nghiệp huy hoàng là nền giáo dục tuổi xuân, tương lai và đầy hy vọng của đất nước chúng con…” Đức Hồng y sau khi thăm viếng đã ghi vào sổ Kim Thư của trường ba chữ “Crescat – Floreat – Vivat” (Phát triển – Thịnh vượng – Trường tồn).

Tạm kết
Thập niên 1950 – 1960 là một giai đoạn mang tính lịch sử của trường Taberd, cũng là của Dòng La San Việt Nam. Việc các Sư Huynh người Pháp trao quyền điều hành trường Taberd và Tỉnh Dòng cho các Sư Huynh người Việt đánh dấu một sự trưởng thành của Tỉnh Dòng về việc đào tạo nhân sự và phục vụ sứ mạng giáo dục cho giới trẻ và người nghèo của các Sư Huynh La San. Sự linh động và cống hiến của các Sư Huynh để tiếp tục xây dựng và phát triển trường La San Taberd, làm cho ngôi trường trở thành nơi đem lại cho học sinh một sự giáo dục có chất lượng để qua việc đào tạo con người, các Sư Huynh trong âm thầm và nhẫn nại, trong khiêm tốn và hy sinh đã góp phần xây dựng quê hương và Giáo Hội Việt Nam, dù đôi khi gặp không ít những khó khăn.

Sư Huynh Joseph Lê Văn Phượng
cập nhật thông tin và hình ảnh theo Văn khố của Tỉnh Dòng
và từ các trang web của Cựu Học Sinh La San